Türk Dili ve Edebiyatı

AnasayfaANABİLİM DALLARITürk Dili ve Edebiyatı

ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERS LİSTESİ

 

I. DÖNEM DERSLERİ

KODU

DERSİN ADI VE İÇERİĞİ

AKTS

TDE 501

AĞIZ ARAŞTIRMALARI

Dersin İçeriği: Bu derste dil bilimsel açıdan ağız teriminin kapsamı,  standart dil, sosyal ve bölgesel varyant, ağız konuşuru, ağız araştırmacısı konuları ele alınır. Derleme ve malzeme analizine yönelik yöntem ve süreçler, çeviriyazı sistemleri, Uluslararası Fonetik Alfabe üzerinde durulur. Ağız sınıflamaları incelenerek ağız atlasları hakkında bilgi verilir. Örnek ağız incelemesi yapılır.

6/S

TDE 503

ARAPÇA-I

Dersin İçeriği: Arap alfabesi ve özellikleri, temel Arapça kuralları, Eski Türk Edebiyatı metinlerinde kullanılan örnekler üzerinden öğretilir. Türk Dili ve Edebiyatı tarihinde ortaya konulmuş olan metinlerde önemli bir yeri olan Arapça unsurları daha iyi anlayabilmek ve söz konusu eserleri daha sağlıklı yorumlayabilmek için gerekli ölçülerde Arapçanın temel ses, biçim, söz dizimi ve kelime bilgisi özellikleri üzerinde durulur.

6/S

TDE 505

ÂŞIK EDEBİYATI

Dersin İçeriği: Bu derste Âşık Edebiyatının günümüzdeki durumu, temsilcileri, Azerbaycan ve Orta Asya Türk Devletlerinde geleneğin durumu mukayeseli olarak incelenecektir.

6/S

TDE 507

BİLİMSEL ARAŞTIRMA METOTLARI VE AKADEMİK YAZI TEKNİKLERİ

Dersin İçeriği: Türk Dili ve Edebiyatı alanında yetişecek uzmanlara bu alanda geçerli araştırma ve inceleme yöntemlerini, bilimsel çalışmanın kapsamını kavratmak amacıyla Türk Dili ve Edebiyatı alanındaki çalışmalar ve araştırma yöntemleri bir bütünlük dâhilinde ele alınır. Bu alanda uzmanlaşmak isteyen yüksek lisans öğrencilerine yönelik bu derste ayrıca akademik çalışmanın aşamaları hakkında yol göserilir.

 

6/S

TDE 509

ÇAĞDAŞ TÜRK ROMANI

Dersin İçeriği: Çağdaş Türk romanı üzerinde durularak roman incelemesi yapılır.

6/S

TDE 511

DİL VE İLETİŞİM

Dersin İçeriği: Sosyal bir varlık olan insan, hayatını sürdürebilmek için diğer insanlarla iletişim kurmak zorundadır. İletişimin en temel aracı ise değişik yöntemlerle dildir. Bu derste, dil-iletişim bağlantısı ve dil türleri üzerinde durulur.

6/S

TDE 513

DİL BİLİMİ-I 

Dersin İçeriği: Genel anlamda dillerin doğuşu, gelişimi ve dil teorileri üzerinde ayrıntılı olarak durulur; dil biliminin genel kuralları ele alınır.

6/S

TDE 515

EDEBÎ OLUŞUMLAR VE ÖRNEK METİN İNCELEMELERİ

Dersin İçeriği: Edebî oluşumların örnek metinlerden hareketle ortaya konmasına yönelik çalışmalar yapılır.

6/S

TDE 517

EDEBÎLİK VE EDEBÎ ESERDE YAPI MESELESİ

Dersin İçeriği: Edebî eserde yapı üzerinde durularak yapı incelemeleri gerçekleştirilir.

 

6/S

TDE 519

EDEBİYAT TARİHİNDE USUL

Dersin İçeriği: Usul kavramı ve edebiyat tarihindeki yeri üzerinde durulur.

6/S

TDE 521

EDEBİYAT TEORİSİ ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALAR

Dersin İçeriği: Edebiyat teorisi alanında yapılan çalışmalar ve bunların edebiyata kazandırdıkları üzerinde durulur.

 

6/S

TDE 523

ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ

Dersin İçeriği: Genel olarak 13-15. yüzyıllar arası dönem metinlerinden hareketle ses, yapı ve söz dizimi özellikleri üzerinde durulur.

 

6/S

TDE 525

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA KARŞILAŞTIRMALI ÇALIŞMALAR-I

Dersin İçeriği: Karşılaştırmalı Edebiyat teriminin ilk ortaya çıkışı, terimin anlamı ve tarihçesi hakkında bilgiler verilir. Bir bilim olarak “Karşılaştırmalı Edebiyat”tan bahsedilir. Bu bilimin öncülerine ve onların ilk uygulamalarına yer verilir. Bir bütün olarak Karşılaştırmalı Edebiyat çalışmalarının bugün geldiği nokta üzerinde durulur.

 

6/S

TDE 527

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA METİN TENKİDİ VE PROBLEMLERİ

Dersin İçeriği: Bir araştırma çalışması olarak metin tenkidinin malzemesi; yazma eser tavsifi, yazma eserler terminolojisi, yazmalar şeceresi, nüshaların gruplandırılması; metin tenkidinde kullanılan özel işaretler ve anlamları üzerinde durulur. Metin inşası; metin tenkidi örneklerinin incelenmesi ve metotlarının tespiti, uygulama çalışmaları yapılır.

6/S

TDE 529

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA NAZIM-I

Dersin İçeriği: Bu derste, XIV-XVI. yüzyıllar arasındaki Eski Türk Edebiyatı şairlerinin manzum eserleri, matbu ve el yazması metinlere dayanılarak şekil ve içerik bakımından incelenir. Bu inceleme sırasında, Divan Şiirinin kendine özgü sanat, edebiyat ve şiir anlayışı tespite çalışılmakta ve buradan hareketle Eski Türk Edebiyatının estetiğine ait kavramlar tahlil edilmektedir.

6/S

TDE 531

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA NESİR-I

Dersin İçeriği: Bu derste, XIV-XVI. yüzyıllar arasında yaşamış Eski Türk Edebiyatı müelliflerin mensur eserleri, matbu ve el yazması metinlere dayanılarak şekil ve içerik bakımından incelenir. Eski Türk Edebiyatında şiirin dışında nesirle yazılmış pek çok eser de mevcuttur. Bu eserler gerek mevzuları gerekse üslupları itibariyle eski kültürümüzü, edebiyatımızı ve sanatımızı anlatması bakımından önemlidir. Bu eserlerin dilini, şiir dilinden farklı olarak incelemek gerekir. Bu derste nesir eserlerinin dili (sade, orta, süslü), yapısı, çeşitleri (tarihler, tezkireler, tasavvuf, din konulu eserler) ve özellikleri ile ilgili bilgiler verilmektedir.

6/S

TDE 533

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA ÜSLUPLAR-I

Dersin İçeriği: Üslup kavramının kuramsal tarif ve çerçevesi, üslup çalışmalarında takip edilecek metodoloji üzerinde durulduktan sonra, başlangıçtan XVI. yüzyıl sonuna kadar olan dönemi içine alan klasik üslup etraflıca ele alınmakta, söz konusu dönemin önemli eserleri üslup açısından incelenmektedir.

6/S

TDE 535

ESKİ TÜRK EDEBİYATININ KAYNAKLARI-I

Dersin İçeriği: Eski Türk Edebiyatına kaynaklık eden inançlar, tasavvuf ve tasavvufi kavramlar, dinî-tarihî-efsanevi kişiler, kavimler, ülkeler ve şehirler, içtimai hayat, sevgi ve aşk, tabiat ve kozmik âlem, hayvanlar, ağaç ve meyveler, bayram ve törenlerin şiir ve düzyazı eserlerinde kullanılması ve bu kullanımların örnek metinlerle incelenmesi gibi konular ele alınır. Derslerde verilen bilgilerin edebî metinlerde nasıl yer aldığı çeşitli dönemlere ait metinlerde gösterilir.

6/S

TDE 537

ESKİ TÜRKÇE ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR-I

Dersin İçeriği: Eski Türkçe ortak adıyla adlandırılan dönem üzerinde metinlere dayalı olarak ses, yapı ve söz dizimi incelemeleri yapılır.

6/S

TDE 539

ESKİ YAZI VE KİTAP BİLGİSİ-I

Dersin İçeriği: El yazması eserlerdeki sülüs, nesih, talik, rik’a, divani vb. yazı türleri; bu yazı çeşitlerinden metinlerin okunması üzerinde durulur. El yazması eserlerle ve bu eserlerin istinsahıyla ilgili terminoloji ele alınır.

6/S

TDE 541

FARSÇA-I

Dersin İçeriği: Türkçenin, özellikle de Divan Şiirinin Farsça ve Fars edebiyatı ile olan derin ve köklü ilgisi bilinmektedir. Birçok divan şairimizin Farsça kaleme aldığı muhtelif eserler göz önünde bulundurulduğunda Fars edebiyatını tanımadan, klasik edebiyatımızı anla(t)mak mümkün görünmemektedir. Farsça gramer incelemeleri, Farsça kaleme alınmış klasik dönem Osmanlı ve İran edebî metinlerinden tercümeler; Farsça metin çözümlemeleri yapılır.

6/S

TDE 543

GELENEK, GÖRENEK VE İNANÇLAR SİSTEMİ

Dersin İçeriği: Türk Dünyasındaki gelenek, görenek, örf ve âdetler ve bunlarla ilgili çalışmalar Türkiye’de çok fazla tanınmamaktadır. Bu ders içinde, gerek tanıtım amaçlı ve gerekse akademik amaçlı olarak gerçekleştirilmiş konuyla ilgili araştırma ve incelemeler tanıtılacak, bunların analitik bir bibliyografyası hazırlanacak ve bazıları karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir.

6/S

TDE 545

GELENEKSEL TÜRK EĞLENCE KÜLTÜRÜ

Dersin İçeriği: Bu derste, sanatın ve kültürün temel üretim alanı sayılan farklı “biçim ve içerik (uygulama)” özellikleri taşıyan örnekler Türkiye dışındaki örneklerle birlikte, özellikle Anadolu kapsamında ele alınacaktır.

6/S

TDE 547

HALİT ZİYA UŞAKLIGİL ÜZERİNE İNCELEMELER

Dersin İçeriği: Edebî metinlerden hareketle Halit Ziya Uşaklıgil’in edebiyatımızdaki yeri ve önemini ortaya koymaya yönelik çalışmalar yapılır.

 

6/S

TDE 549

HALK BİLİMİ KURAM VE YÖNTEMLERİ

 Dersin İçeriği: Bu derste başta folklor teriminin ortaya çıkışı ve gelişimi üzerinde durulacaktır. Öğrencilere folklor metinlerinin temel özellikleri, yaratıldıkları ortam ile bağlamın karakteristikleri, bu çerçeve içinde söz konusu ürünlerin derlenip değerlendirilmesi, antropolojik, millî, psikoanalitik, yapı ve sözlü teori adı verilen folklor teorilerinin tanıtılması ve Türk halk bilimi ürünlerine bunların uygulanması konuları ele alınacaktır.

6/S

TDE 551

HALK EDEBİYATINDA NESİR-I

Dersin İçeriği: Halk Edebiyatının mitoloji, efsane, masal ve hikâye gibi anlatmaya dayalı nesir türlerinin genel özellikleri üzerinde durulacaktır. Özellikle nazım ve nesir birlikteliğine dayalı halk hikâyeciliği; icracı, metin, müzik ve mekân yönleriyle ele alınacaktır.

 

6/S

TDE 553

HALK TİYATROSU VE MEDDAHLIK GELENEĞİ

Dersin İçeriği: Bu derste Halk Tiyatrosunun tarihî gelişimi, geleneksel yapısı ve meddahlık geleneğinin geçmişi ve günümüzdeki durumu, temsilcileri açısından değerlendirilecektir.

6/S

TDE 555

METİN ŞERHİ-I

Dersin İçeriği: Eski Türk Edebiyatında metin şerhi terminolojisi ele alınır. Şerh çalışmalarının gelişimi üzerinde durulur. Şerh kaynakçası bilgisi verilir. Eski Şiiri modern yöntemlerle açıklamaya yönelik çalışmalar yapılır.

 

6/S

TDE 557

MODERN TÜRK EDEBİYATININ FİKRÎ KAYNAKLARI

Dersin İçeriği: 18. yy.'ın ortalarından itibaren görülmeye başlayan fikir hareketlerinin edebi metinlerle olan ilişkisi üzerinde durulur.

6/S

TDE 559

MODERN TÜRK ŞİİRİ

Dersin İçeriği: Modern Türk şiiri üzerinde durularak şiir incelemeleri yapılır.

6/S

TDE 561

MODERNİZM VE TÜRK EDEBİYATI

Dersin İçeriği: Modernizmin tanımı ve edebiyata kazandırdıkları üzerinde durulur.

6/S

TDE 563

ORTA TÜRKÇE ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR

Dersin İçeriği: Orta Türkçe ortak adıyla adlandırılan dönemler üzerinde metinlere dayalı olarak ses, yapı ve söz dizimi incelemeleri yapılır.

6/S

TDE 565

REALİZM VE TÜRK EDEBİYATI

Dersin İçeriği: Realizm akımının Türk edebiyatı içerisindeki yeri edebî türlerden hareketle incelenir.

6/S

TDE 567

ROMAN TEORİSİNE GİRİŞ

Dersin İçeriği: Teorik olarak roman inceleme yöntemleri üzerinde durulur.

 

6/S

TDE 569

TEKKE-TASAVVUF EDEBİYATI VE KÜLTÜRÜ

Dersin İçeriği: Bu derste tasavvufun mahiyeti, felsefi temelleri, Türklerin katkıları, Türk fikrî hayatında tasavvuftan kaynaklanan diğer yollar ve edebî akımlar Türkistan’daki Ahmet Yesevi’den günümüzdeki Alevî-Bektaşî edebiyatına kadar uzanan çeşitli edebî akımlara ait metinler üzerinde durulacaktır.

6/S

TDE 571

TÜRK DİLİ ARAŞTIRMALARINDA GÜNCEL TARTIŞMALAR VE YÖNELİMLER

Dersin İçeriği: Bu derste Türk dili alanında ülkemizde ve dünyada son yıllarda yapılmış ve hâlihazırda yürütülmekte olan çalışmalar, alanla ilgili süreli yayınlar, projeler ve periyodik hâle gelmiş sempozyum, kongre gibi bilimsel etkinliklerden hareketle Türk dili araştırmalarında güncel tartışmalar ve yönelimler üzerinde durulur. Lisansüstü çalışmalarda yön gösterici olmak üzere Türk dili çalışmalarında eksik kalan alanlar, yöntem konusunda gerekli yeni yaklaşımlar ele alınır.

6/S

TDE 573

TÜRK DÜNYASI EDEBİYATLARI

Dersin İçeriği: Türk Cumhuriyetlerinin edebiyatları üzerinde durularak örnek metin incelemeleri yapılır.

 

6/S

TDE 575

TÜRK HALK ŞİİRİNDE TÜR VE ŞEKİL

Dersin İçeriği: Türk halk şiirinin tür ve şekil incelemesi yapılarak dönemin nazım biçimleri, icracıları ve temsilcilerinin detaylı olarak tanıtılması hedeflenmektedir.

6/S

TDE 577

TÜRK ROMANINDA MEKÂN

Dersin İçeriği: Türk romanında mekân kavramı ve önemi üzerinde durulur.

 

6/S

TDE 579

TÜRKÇE SES BİLGİSİ İNCELEMELERİ

Dersin İçeriği: Bu derste genel olarak dil sesleri tanıtılarak Türkçe konuşma dilindeki seslerin özellikleri üzerinde durulur. Türkçede fonem, alafon, hece yapısı, vurgu ve tonlamanın yapı ve işlevi, ses değişmeleri, ses olayları, aksan konuları konuşma dilinden alınan örnekler aracılığıyla incelenir.

6/S

TDE 581

YAHYA KEMAL BEYATLI ÜZERİNE İNCELEMELER

Dersin İçeriği: Edebî metinlerden hareketle Yahya Kemal Beyatlı’nın edebiyatımızdaki yeri ve önemini orta koymaya yönelik çalışmalar yapılır.

6/S

TDE 583

YENİ TÜRK LEHÇELERİ ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR-I

Dersin İçeriği: Batı Türkçesi lehçeleri olarak adlandırılan ve günümüzde kullanılmakta olan Türk lehçelerinden herhangi birisi, dil-edebiyat açısından ele alınır.

6/S

TDE 585

SEMİNER-I

Bilimsel çalışma yöntemlerinin Türk Dili ve Edebiyatı çalışmalarına uygulanması üzerinde durularak dil ve edebiyata ilişkin çeşitli konularda seminer çalışmaları yaptırılır. 

6/Z

TDE 587

TÜRKLERDE İNANÇ METİNLERİ VE METİNLERİN SÖZ VARLIĞI

 

Türkler tarihleri boyunca pek çok inanç sistemi içerisinde yer almışlar ve yer aldıkları inanç sistemini anlatan sayısız eser meydana getirmişlerdir. Maniheizm, Budizm, Hristiyanlık, Yahudilik ve İslam bunlardan bazılarıdır. Bu inanç sistemlerinin ilkelerine göre yazılmış eserler söz varlığının özellikle terimlerin orijinalliği açısından değerlendirilecek, günümüz Türkçesinin söz varlığı ile karşılaştırma yapılacaktır.

 

6/S

TDE 589

Eski Türkçeden Anadolu Ağızlarına Geçiş Yönüyle Sözcükte Anlam

 

Sözcükler yaşayan varlıklardır. Eski Türkçeden itibaren varlığını sürdüren pek çok sözcüğü Anadolu Ağızlarında takip edebilmek mümkündür. Eski ve Orta Türkçe Dönemine ait metinlerdeki söz varlığının Anadolu Ağızlarında yaşayan varyantlarını bulabilmek, anlam değişiklerini tespit edebilmek sözcüğün tarihsel sürecini ortaya koyabilmek amacıyla derste metin inceleme ve derleme çalışmaları bir arada yürütülecektir.

 

6/S

II. DÖNEM DERSLERİ

KODU

DERSİN ADI VE İÇERİĞİ

AKTS

TDE 500

ÖZEL UZMANLIK KONULARI

Yüksek Lisans tez çalışmasında öğrenciye danışmanlık yapılır ve çalışmaları yönlendirilir. 

30/Z

TDE 502

AHMET HAMDİ TANPINAR ÜZERİNE İNCELEMELER

Dersin İçeriği: Edebî metinlerden hareketle Ahmet Hamdi Tanpınar’ın edebiyatımızdaki yeri ve önemini ortaya koymaya yönelik çalışmalar yapılır.

6/S

TDE 504

ARAPÇA-II

Dersin İçeriği: Arapça dil bilgisine giriş mahiyetinde Arapçadaki basit kelime ve cümle yapıları, Eski Türk Edebiyatı metinlerinde kullanılan örneklerden hareketle ele alınır.

6/S

TDE 506

BALKAN TÜRKLERİ HALK EDEBİYATI

Dersin İçeriği: Tarihî sürece bağlı olarak Osmanlı’dan Cumhuriyet’e kadar, Balkan Türk Halk Edebiyatının tespit edilebilen örnekleri, kaynakları ve temsilcileri üzerinde durulacaktır.

6/S

TDE 508

BİYOGRAFİ ARAŞTIRMALARI

Dersin İçeriği: Biyografinin tanımı, önemi ve gelişimi üzerinde durulur.

 

6/S

TDE 510

DİL VE KÜLTÜR

Dersin İçeriği: Bu derste genel olarak dillerin kültürle ilişkisi; özel olarak ise Türkçe-Türk kültürü bağlantısı ele alınır.

6/S

TDE 512

DİL BİLİMİ-II 

Dersin İçeriği: Ses bilimi ve ses bilgisi, biçim bilimi, söz dizimi, anlam bilimi, edim bilimi, tarihî dil bilimi, toplum dil bilimi, psikolingüistik alanlarına ilişkin temel kavram ve ilkeler üzerinde durulur.

 

6/S

TDE 514

EDEBÎLİK VE EDEBÎ ESERDE ANLATMA-ÜSLUP PROBLEMİ

Dersin İçeriği: Üslup kavramının çerçevesi çizilerek edebî eserlerden hareketle üslup incelemeleri yapılır.

6/S

TDE 516

EDEBİYAT TARTIŞMALARINA GİRİŞ

Dersin İçeriği: Edebiyat tartışmaları ve bunların Türk edebiyatı içerisindeki yeri üzerinde durulur.

6/S

TDE 518

EDEBİYAT VE PSİKANALİZ

Dersin İçeriği: Edebiyatın psikanaliz ile olan ilişkisi üzerinde durularak metinlerden hareketle bu ilişkiyi ortaya koymaya dönük çalışmalara yapılır.

 

6/S

TDE 520

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA EDEBÎ MUHİTLER

Dersin İçeriği: Osmanlı Devleti’nde padişah, şehzade, devlet adamları veya usta şairlerin etrafında oluşan edebi mektep ve muhitler ele alınır.

 

6/S

TDE 522

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA KARŞILAŞTIRMALI ÇALIŞMALAR-II

Dersin İçeriği: Karşılaştırmalı Edebiyat biliminde kullanılan çeşitli metotlardan bahsedilecektir. İstatistik metodu, bunların en önde gelenlerinden birisidir. Değişik ülkelere ait edebî eserlerin nitelikli biçimde tercüme edilmesi önemlidir. Çünkü tam anlamıyla karşılaştırma yapabilmek için düzgün bir tercüme son derece gerekli ve önemlidir. Bu derste, gelişen teknoloji karşısında Karşılaştırmalı Edebiyat araştırmalarından bahsedilerek bu araştırmalar açısından Türk kimliğini ciddi ve bilimsel verilere dayanarak ortaya koymaya yönelik çalışmalar yapılır. Yabancı ülke edebiyatlarına ait eserlerde Türk’e ve Türk kimliğine bakış tespit edilmeye çalışılır.

 

6/S

TDE 524

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA NAZIM-II

Dersin İçeriği: Bu derste, XVII Eski Türk Edebiyatı şairlerinin manzum eserleri, matbu ve el yazması metinlere dayanılarak şekil ve içerik bakımından incelenir. Bu dönemde, yüzyılların önemli şahsiyetleri ve eserlerinin tanıtılması ile bazı örneklerin işlenmesi; akıl, güzellik, taklit, yaratma ve ontoloji kavramlarıyla birlikte yürütülmektedir.

 

6/S

TDE 526

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA NESİR-II

Dersin İçeriği: Bu derste, XVII. Ve XVIII. Yüzyıllarda yaşamış Eski Türk Edebiyatı müelliflerinin mensur eserleri, matbu ve el yazması metinlere dayanılarak şekil ve içerik bakımından incelenir. Ders işlenirken çeşitli türlerden seçilen mensur eserlerin seci ve diğer teknik özellikleri ele alınmakta ve klasik mensur eserlerin, günümüz Türkçesine nasıl aktarılacağı tartışılmaktadır.

6/S

TDE 528

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA ÜSLUPLAR-II

Dersin İçeriği: Eski Türk Edebiyatında XVII. Yüzyıl başlarından itibaren görülmeye başlanan üsluptaki değişme ve çeşitlenmeler ele alınmakta; hikemî şiir ve mahallîleşme kavramları üzerinde durulmakta; Sebk-i Hindî’nin kuramsal çerçevesi, tarihsel gelişimi ve özellikleri ortaya konmakta; Sebk-i Hindî’nin Türk Edebiyatındaki önemli temsilcilerinin eserleri üslup bakımından incelenmektedir.

6/S

TDE 530

ESKİ TÜRK EDEBİYATININ KAYNAKLARI-II

Dersin İçeriği: Bu dönemde, Eski Türk Edebiyatına kaynaklık eden biyografik eserler ve tezkireler, yüzyıllara göre ele alınarak seçkin örneklerden hareketle çeşitli metinlerin çözümlenmesi yapılır. Ayrıca bu tür eserlerin estetik ve dil özellikleri de ele alınır. Derslerde verilen bilgilerin edebî metinlerde nasıl yer aldığı çeşitli dönemlere ait metinlerde gösterilmektedir.

6/S

TDE 532

ESKİ TÜRKÇE ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR-II

Dersin İçeriği: Bu derste Eski Türkçe metinleri üzerinde ayrıntılı incelemeler yapılarak dönem metinleri ses bilgisi, biçim bilgisi, söz dizimi ve söz varlığı bakımından değerlendirilir. Metinleri doğru okuma, anlamlandırma ve günümüz Türkçesine aktarma çalışmaları yapılır.

6/S

TDE 534

ESKİ YAZI VE KİTAP BİLGİSİ-II

Dersin İçeriği: El yazması eserlerdeki sülüs, nesih, talik, rik’a, divani vb. yazı türleri; bu yazı çeşitlerinden metinlerin okunması üzerinde durulur. El yazması eserlerle ve bu eserlerin istinsahıyla ilgili terminoloji ele alınır. Metin örnekleri üzerinde çalışmalar yapılır.

6/S

TDE 536

FARSÇA-II

Dersin İçeriği: Türkçenin, özellikle de Divan Şiirinin Farsça ve Fars edebiyatı ile olan derin ve köklü ilgisi bilinmektedir. Birçok divan şairimizin Farsça kaleme aldığı muhtelif eserler göz önünde bulundurulduğunda Fars edebiyatını tanımadan, klasik edebiyatımızı anla(t)mak mümkün görünmemektedir. Bu derste, edebiyat ve kültür geleneğimizin esaslarından olan Fars kültürüne aşinalık sağlamak için edebî Fars dili üzerinde durulur. Farsça gramer incelemeleri, Farsça kaleme alınmış klasik dönem Osmanlı ve İran edebî metinlerinden tercümeler; Farsça metin çözümlemeleri yapılır.

6/S

TDE 538

HALK EDEBİYATINDA NESİR-II

Dersin İçeriği: Halk edebiyatının mitoloji, efsane, masal ve hikâye gibi anlatmaya dayalı nesir türlerinin genel özellikleri üzerinde durulacaktır. Özellikle nazım ve nesir birlikteliğine dayalı halk hikâyeciliği; icracı, metin, müzik ve mekân yönleriyle ele alınacaktır.

 

6/S

TDE 540

KARŞILAŞTIRMALI EDEBİYAT

Dersin İçeriği: Karşılaştırmalı edebiyat kavramı üzerinde durularak örnek metin incelemeleri yapılır.

6/S

TDE 542

KÜLTÜR VE TEKNOLOJİ

Dersin İçeriği: Bu derste sözlü kültürün dinamik yapısına bağlı olarak yaşadığımız teknolojik gelişmelerin kültürel alanda ve sözel hikâyecilikteki etkileri ele alınacaktır. Radyo, televizyon ve İnternet kullanım alanına bağlı olarak hayatın her alanında görülen “değişim” yapısının genel seyri, etki edilerek yönlendirilebilir hâle getirilebileceği alanlar, kültürel empoze ve millî uygulama önerileri üzerinde durulacaktır.

6/S

TDE 544

MEDYA, DEĞİŞİM VE HALK KÜLTÜRÜ

Dersin İçeriği: Halk kültürü içinde bulunduğu sosyo-ekonomik ortamdan bağımsız değerlendirilemez. Bununla beraber, özellikle son dönemlerde medya, halk üstünde etki alanını artırabilmek için halk bilgisinden yararlanma yollarını aramaktadır. Medya, halklar üzerinde tesirli bir organdır. Bu derste halk, halk bilgisi ve medya etkileşimi ve bu etkileşimin boyutları ve yöntemleri irdelenecektir.

6/S

TDE 546

METİN ŞERHİ-II

Dersin İçeriği: Eski Türk Edebiyatında edebî sanatları ve mazmunları dikkate alarak farklı yüzyıllara ait metinlerin şerh edilmesine yönelik çalışmalar yapılır.

 

6/S

TDE 548

METİN YAZARLIĞI

Dersin İçeriği: Dil ve edebiyat eğitiminin nihai amaçlarından birisi olan metin kurma konusundaki esaslar üzerinde durulur, yazma uygulamaları yapılır.

 

6/S

TDE 550

MİZAH TEORİLERİ VE MİZAH TİPLERİ

Dersin İçeriği: Bu derste mizah nedir, çeşitleri nelerdir, mizah hakkındaki teoriler nelerdir, Türk Dünyasında mizahtan ne anlaşılmaktadır, ortak mizah tipleri var mıdır, bunlar kimlerdir, bölgesel tipler ile bunları yaratıp besleyen sosyal çevre ile değişik sosyal unsurların Türk mizahındaki etkileri nasıldır gibi konular işlenecektir.

6/S

TDE 552

MODERN TÜRK EDEBİYATINDA ARA NESİL

Dersin İçeriği: Ara nesil ve önemi üzerinde durulur.

6/S

TDE 554

OĞUZ ATAY ÜZERİNE İNCELEMELER

Dersin İçeriği: Edebî metinlerden hareketle Oğuz Atay’ın edebiyatımızdaki yeri ve önemini ortaya koymaya yönelik çalışmalar yapılır.

 

6/S

TDE 556

ORTA ASYA TÜRK KÜLTÜRÜ

Dersin İçeriği: Bu derste, İslam öncesi inanç yapısı, bağlı uygulama ve pratiklerle bir arada incelenecektir. Destan geleneğinin en önemli örneklerinin kaynağı olan Orta Asya, Türk boyları üzerinden özel ve bütüncül Türklük bilgisi kapsamında değerlendirilecektir.

 

6/S

TDE 558

PEYAMİ SAFA ÜZERİNE İNCELEMELER

Dersin İçeriği: Edebî metinlerden hareketle Peyami Safa’nın edebiyatımızdaki yeri ve önemini ortaya koymaya yönelik çalışmalar yapılır.

6/S

TDE 560

RİTÜEL, ŞENLİK VE FESTİVALLER

Dersin İçeriği: Bu derste, Halk Edebiyatı ve halk bilimi adlandırmasının karakteristiğini oluşturan kültürel üretimin en önemli alanları olan ritüel, şenlik ve festivaller; hazırlanışı, uygulanması ve sonuçları ile bir arada değerlendirilecek; bunların günümüzdeki örnekleri değişim-dönüşüm yönleriyle ele alınacaktır.

 

6/S

TDE 562

TANZİMAT EDEBİYATINDA POZİTİVİST UNSURLAR

Dersin İçeriği: Tanzimat Edebiyatında yer alan pozitivist unsurlar edebî metinlerden hareketle incelenir.

 

6/S

TDE 564

TARİHÎ GELİŞİMİ İÇİNDE TÜRK ROMANI

Dersin İçeriği: Türk romanının tarihî süreç içerisindeki yeri ve gelişimi üzerinde durulur.

 

6/S

TDE 566

TÜRK MİTOLOJİSİ VE KAYNAKLARI

Dersin İçeriği: Mitolojinin tarifi, çeşitleri, milletlerin hayatlarındaki önemi ile Türk mitolojisi üzerinde yapılan çalışmalar anlatılacaktır. En eski Türk inançları, evren hakkındaki tasavvurlar, bu inanç ve tasavvurların dil ve kültür üzerindeki izleri, destan, efsane, çeşitli tören, kutlama ve uygulamaların mitolojik kaynakları analiz edilecektir.

 

6/S

TDE 568

TÜRK ROMANINDA İNSAN TİPLERİ

Dersin İçeriği: Türk romanında tipolojik bir malzeme olarak insanın incelenmesine yönelik çalışmalar yapılır.

 

6/S

TDE 570

TÜRK ROMANINDA TEKNİK MESELELER

Dersin İçeriği: Türk romanının teknik sorunları üzerinde durularak bunlar edebî metinlerden hareketle incelenir.

 

6/S

TDE 572

TÜRK TİYATRO EDEBİYATI

Dersin İçeriği: Tiyatronun edebiyatımızdaki yeri ve önemi üzerinde durulur.

 

6/S

TDE 574

TÜRKÇE BİÇİM BİLİMİ İNCELEMELERİ

Dersin İçeriği: Bu derste biçim bilimi çalışma alanının dil bilgisinin diğer düzlemleriyle ilişkisi üzerinde durularak Türkçe çekim ve türetim morfolojisi, biçim birimlerin niteliği ve tipleri ve bunlara ilişkin konular ele alınır. Türkçede söz yapımı; türetme, birleştirme, kısaltma, kaynaşma gibi süreçlerden hareketle incelenir.

6/S

TDE 576

TÜRKİYE’DE EDEBİYAT TARİHÇİLİĞİ

Dersin İçeriği: Yeni Türk Edebiyatında, edebiyat tarihçiliğinin yeri ve önemi üzerinde durulur.

6/S

TDE 578

ÜSLUP İNCELEMELERİ

Dersin İçeriği: Bu derste üslup incelemelerinin çerçevesi, amaç ve ilkeleri tartışılır. Metin ve üslup, dilin farklı düzeyleri, önceleme, dilsel sapma, paralellik, yineleme kavramları üzerinde durulur. Ses, sözcük, cümle ve metin düzeyinde üslup inceleme yöntem ve teknikleri ele alınır. Şiir, deneme ve hikâye türlerinde üslup incelemeleri yapılır.

6/S

TDE 580

YENİ TÜRK LEHÇELERİ ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR-II

Dersin İçeriği: Yeni Türk lehçeleri olarak adlandırılan günümüzde kullanılmakta olan Türk lehçelerinden biri, dil ve edebiyat açısından ele alınır.

6/S

TDE 582

YENİ TÜRKÇE ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR

Dersin İçeriği: Yeni Türkçe ortak adıyla adlandırılan dönem üzerinde metinlere dayalı olarak ses, yapı ve söz dizimi incelemeleri yapılır.

 

6/S

TDE 584

YURT DIŞINDAKİ TÜRKLER VE TÜRKÇE

Dersin İçeriği: Bu derste 1960’lı yıllarda Türkiye’den dış ülkelere başlayan işçi göçünün kalıcı hâle gelmesiyle yurt dışında yerleşen Türklerin ana dili kullanımlarına ilişkin konular ele alınır. İki dillilik, dil edinim süreci, dil seçimi, dil korunması, dil aşınması, dil ölümü, kod değiştirme, iletişimsel yeterlilik, dil ilişkileri, etnolingüistik canlılık kavramları çerçevesinde yurt dışındaki Türkler tarafından konuşulan Türkçeye yönelik betimleme ve incelemeler yapılır.

6/S

TDE 586

SEMİNER-II

Bilimsel çalışma yöntemlerinin Türk Dili ve Edebiyatı çalışmalarına uygulanması üzerinde durularak dil ve edebiyata ilişkin çeşitli konularda seminer çalışmaları yaptırılır. 

6/Z

TDE 588

Kıpçak Türkçesi Araştırmaları

Tarihte Kıpçaklar (Kuman) olarak bilinen Türk boyu tarihin akışını etkilemiş ve değiştirmiştir. Kıpçak Türkçesine ait elimizde pek çok sözlük, edebi  ve tarihi eser bulunmaktadır. İrşadül Müluk ve’s-Selatin, Gülistan Tercümesi, Kutb’un Hüsrev ü Şirin’i Codeks Comanicus bunlardan bazılardır. Bu metinlerin okunması, tahlil edilmesi, dil özelliklerinin farklılık ve benzerliklerinin ortaya konulması Türk Dili tarihi araştırmalarında önemli bir alandır.

 

6/S

TDE 590

Divanü Lugati’t Türk Araştırmaları

Türk dilinin temel eserlerinden mihek taşlarından Divanü Lugati’t Türk üzerine yapılan araştırma ve yayınlar incelenecek asıl metin üzerinde okuma, söz varlığı kültür tarihi açısından değerlendirmeler yapılacaktır.

 

6/S

 

Not:    1- Derslerin AKTS değerleri Bologna süreci kapsamında iş yüküne göre belirlenir.

            2- Seminer ve Özel Uzmanlık Konuları dersleri hariç, tüm dersler seçmelidir.

            3- Yarıyıl başlamadan önce hangi derslerin açılacağına ana bilim dalı karar verir.

            S: Seçmeli

Z: Zorunlu

AKTS: Avrupa Kredi Transfer Sistemi

9- Önerilen yüksek lisans programında görev alacak öğretim üyelerinin adları, unvanları, kadro yerleri ve çalışma esaslarına ilişkin bilgiler EK-2 Tablo 2.a’da yer almaktadır. Öğretim üyelerine ilişkin özet bilgiler  EK-4 Tablo 2.b’de sunulmuştur.

10- Önerilen yüksek lisans programında görev alacak öğretim elemanlarının öz geçmişleri EK-3’te verilmiştir.

11- Önerilen program için yardımcı personel (uzman, teknisyen vd.) ihtiyacı bulunmamaktadır.

12- Önerilen program için laboratuvar ihtiyacı bulunmamaktadır.

13- Eğitim, öğretim ve araştırma için Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü bünyesinde 1 adet diz üstü bilgisayar ve projeksiyon bulunan bir seminer odası mevcut olup lisans üstü derslerinde öğretim elemanları tarafından kullanılmaktadır.

14- Lisans üstü öğrencilerinin kullanımı için her öğrenciye birer kişisel bilgisayar düşmektedir.

15- Önerilen programla ilgili olarak üniversite ve bölümümüz kütüphanesinde bulunan sürekli yayınların adları aşağıdadır:

 

      Copyright © 2011 Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi. Tüm Hakları Saklıdır.